Άγιο Όρος – Ένα από τα ισχυρότερα brand names


Το μοντέλο διοίκησης στην Αθωνική χερσόνησο χρονολογείται από το 972 μ.Χ. Η επιτυχία του είναι δεδομένη, καθώς το Άγιο Όρος αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα brand names όλου του κόσμου. Μπορεί να εφαρμοστεί αυτό το μοντέλο, στον σκληρό κόσμο των επιχειρήσεων;

Ο λόγος της επιτυχίας δεν είναι άλλος από το Αθωνικό management

Το οποίο management δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τα υπόλοιπα μοντέλα διοίκησης. Το αντίθετο μάλιστα. Άλλωστε, η επί τουλάχιστον 1.000 έτη εφαρμογή του, στο Άγιο Όρος, συνεπάγεται ένα εύλογο ερώτημα: Γιατί δεν το υλοποιούμε και εμείς;


Ο μοναχός που έγινε CEO

Ο Θοδωρής Σπηλιώτης, συγγραφέας του επιτυχημένου βιβλίου «Ο μοναχός που έγινε CEO», επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τις βασικές επιταγές αυτού του καινοτόμου επιχειρηματικού μοντέλου. Και να αναδείξει τις ομοιότητες μεταξύ του Άγιου Όρους και μιας εταιρείας.

Τα παραπάνω, μάλιστα, έρχονται να επιβεβαιώσουν και μεγάλες Ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες κόντρα στο ρεύμα της εποχής, έχουν καταφέρει να υιοθετήσουν και να μιμηθούν τη «συνταγή» των Μοναχών της Αθωνικής χερσονήσου.


Μονή ως Startup επιχείρηση

Αλήθεια, θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ότι το μοντέλο διοίκησης μίας Μονής στο Άγιο Όρος, ταυτίζεται σε τόσο μεγάλο ποσοστό με το μοντέλο διοίκησης μιας επιτυχημένης startup επιχείρησης;

Και όμως, σύμφωνα με τον κ.Σπηλιώτη, το Άγιο Όρος εδώ και περίπου 1.000 χρόνια, έχει καταφέρει να δείξει τον δρόμο προς την επιτυχία. Το μόνο που χρειάζεται να κάνει μία εταιρεία, είναι να εφαρμόσει απαρέγκλιτα ό,τι πράττουν οι μοναχοί.


Καταμερισμός της εργασίας

Στις 20 συνολικά μονές του Άγιου Όρους, κάθε μοναχός αναλαμβάνει μία συγκεκριμένη εργασία, η οποία όμως κάθε ημέρα αλλάζει. Τη μία ημέρα, για παράδειγμα, καλείται να μαγειρέψει, την επομένη να καθαρίσει και τη μεθεπόμενη να πάει για ψάρεμα.

«Έτσι, όλοι μαθαίνουν να κάνουν τα πάντα, στο πλαίσιο της ισότητας, αλλά και της ταπεινότητας. Καθώς ακόμη και ο ηγούμενος, δηλαδή ο επικεφαλής της μονής, οφείλει να καθαρίσει, να πλύνει και να κάνει ό,τι και οι υπόλοιποι» σχολιάζει ο κ. Σπηλιώτης.

Αν σας θυμίζει κάτι, πρόκειται για το γνωστό «rotation model», όπου ένας εργαζόμενος ανά τακτά χρονικά διαστήματα αναλαμβάνει διαφορετικό εταιρικό πόστο, αποκτώντας γνώση και εμπειρία σε μία σειρά τομέων. Πρόκειται για ένα μοντέλο, το οποίο καλλιεργεί πολυσχιδείς εργαζόμενους, οι οποίοι αποδεικνύονται μακροπρόθεσμα εξαιρετικά χρήσιμοι για την ίδια την εταιρεία.


Επίπεδη οργάνωση

Την ίδια ώρα, ο μοναχός κάθε μονής, όταν ανακύπτει ένα πρόβλημα, οποιασδήποτε φύσεως, απευθύνεται κατευθείαν στον Ηγούμενο. Δηλαδή στην κεφαλή της Μονής. Δεν υπάρχουν ενδιάμεσα, επομένως, στάδια επικοινωνίας. Αποφεύγοντας ως εκ τούτου τις γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες και τη χρονοτριβή.

Στο λεξιλόγιο των επιχειρήσεων αυτό συνίσταται στο λεγόμενο «Flat management»

Δηλαδή την επίπεδη οργάνωση μίας εταιρείας. Μέσω της οποίας επιτυγχάνεται η ευελιξία και η ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων.


Οικογενειακό κλίμα

Στο μεταξύ, ένα ακόμη χαρακτηριστικό γνώρισμα του Αγίου Όρους έγκειται στο οικογενειακό κλίμα. Οι μοναχοί λειτουργούν ως ένας ενιαίος οργανισμός. Ως μία οικογένεια, όπου ο ένας προσέχει και νοιάζεται για τον άλλο.

Αντίστοιχα, το οικογενειακό κλίμα συνιστά πρωτεύουν συστατικό της επιτυχίας και για κάθε επιχείρηση. Οι καλές σχέσεις ανάμεσα στους εργαζόμενους, αλλά και μεταξύ των υπαλλήλων και της διοίκησης, συνεπάγονται την καλλιέργεια τον πρώτων και κρισιμότερων σπόρων. Για την υλοποίηση ενός ορθού επιχειρηματικού μοντέλου.

«Ένα καλό παράδειγμα οικογενειακού κλίματος, είναι το να τρώνε όλοι οι εργαζόμενοι μαζί. Έτσι, επιτυγχάνεται η σύσφιγξη των εργασιακών σχέσεων» επισημαίνει ο κ. Σπηλιώτης.

Άλλωστε, όπως πιστοποιείται από μία σειρά επιστημονικών ερευνών (σ.σ. Harvard University), η θετική διάθεση των υπαλλήλων και το καλό εργασιακό κλίμα διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αύξηση της παραγωγικότητας και της αποδοτικότητας μιας επιχείρησης.


Ο ρόλος του δοκίμου στο Άγιο Όρος

Αυτός που αποφασίζει να εισέλθει στο Άγιο Όρος, δεν γίνεται κατευθείαν μοναχός, καθώς προηγείται η διαδικασία του δοκίμου. Δηλαδή του ατόμου που δοκιμάζεται ώστε να καταστεί και επισήμως μοναχός. Αυτή η περίοδος διαρκεί έως και τρία ή και περισσότερα χρόνια.

Κατά το επίμαχο διάστημα, δεν δοκιμάζεται μόνο ο υποψήφιος μοναχός. Δοκιμάζεται και η μονή, στο αν δηλαδή, ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του.

Η δοκιμαστική περίοδος, όπως και ο ρόλος του δοκίμου, συναντώνται και στον κόσμο των επιχειρήσεων. Όπου εργαζόμενος και εταιρεία «τεστάρουν» τη νέα επαγγελματική τους σχέση. Εκτός της εταιρείας, η οποία δοκιμάζει τις ικανότητες τους εργαζόμενου και ο τελευταίος «ελέγχει» την εταιρεία, κατά πόσο δηλαδή συνάδει με τα «θέλω» του.


Ο «καθοδηγητής» του εργαζόμενου

Σε κάθε μονή, ο ηγούμενος ή οι παλαιότεροι μοναχοί αναλαμβάνουν το έργο του καλωσορίσματος και της αφομοίωσης-ενσωμάτωσης του νέου μοναχού ή του δοκίμου. Ως εκ τούτου, ο τελευταίος καταφέρνει να υιοθετήσει άμεσα τη φιλοσοφία και την κουλτούρα. Προσφέροντας σε σύντομο χρονικό διάστημα στην κοινότητα ό,τι περισσότερο μπορεί.

Την ίδια ώρα, σε κάθε επιχείρηση, την «εκπαίδευση» κάθε νέου εργαζόμενου συνήθως την αναλαμβάνουν οι πιο πεπειραμένοι συνάδελφοί του. Οι οποίοι έχοντας τα εχέγγυα της εμπειρίας και της γνώσης, εισάγουν σταδιακά τον νεοφερμένο στην κουλτούρα του νέου του εργασιακού περιβάλλοντος.


Χωρίς ρεύμα και νερό

Η απομόνωση του Άγιου Όρους συνίσταται σε μεγάλο βαθμό στην αυτάρκειά του. Ό,τι χρειάζεται, το παράγει μόνο του. Ό,τι προϊόν επιθυμεί, το κατασκευάζει μόνο του. Η εξάρτηση από τον «έξω κόσμο» περιορίζεται στο ελάχιστο και αφορά σε υπηρεσίες και αγαθά. Τα οποία είναι αδύνατο να καλυφθούν από τις μονές.

Είναι χαρακτηριστικά μάλιστα, ότι στην Αθωνική χερσόνησο δεν υπάρχει τίποτα, το οποίο να μαρτυράει την ύπαρξη της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού.

«Δεν υπάρχουν πουθενά καλώδια και κολώνες της ΔΕΗ» επιβεβαιώνει ο κ. Σπηλιώτης.

Ο λόγος; Η ηλεκτρική αυτάρκεια, η οποία εξασφαλίζεται με φωτοβολταϊκά και υδροηλεκτρική ενέργεια. Το ίδιο ισχύει και με την εταιρεία ύδρευσης, η οποία λάμπει δια της απουσίας της. Καθώς οι μοναχοί προτιμούν το βουνίσιο νερό.

Το συγκεκριμένο δόγμα (σ.σ. της αυτάρκειας), σύμφωνα με τον κ.Σπηλιώτη, θα πρέπει να υιοθετείται και από κάθε επιτυχημένη επιχείρηση. Η οποία οφείλει να ασκεί το επιχειρείν με την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία. Μένοντας μακριά από τις υπηρεσίες «out-sourcing» και εστιάζοντας στην εσωτερική κάλυψη των αναγκών της.


Ηγούμενος ως CEO

Οι ομοιότητες μεταξύ Αγίου Όρους και επιχείρησης δεν σταματούν εδώ. Καθώς παρεμφερή στοιχεία συναντώνται και στη δομή. Χαρακτηριστικά, ο ηγούμενος κάθε μονής λειτουργεί ως τον διευθύνοντα σύμβουλο της κάθε εταιρείας (CEO). Λαμβάνει δηλαδή, όλες τις εκτελεστικές αποφάσεις που σχετίζονται με τη μονή.

Την ίδια ώρα, το σώμα της γεροντίας, δηλαδή το όργανο εποπτείας της λειτουργίας της εκάστοτε μονής, εκτελεί τα καθήκοντα του διοικητικού συμβουλίου (Δ.Σ.). Και στις δύο περιπτώσεις, ο ηγούμενος-CEO ασκεί την εκτελεστική διοίκηση, ενώ η γεροντία-διοικητικό συμβούλιο τη νομοθετική εξουσία.


Συναλλαγές χωρίς χρήματα

Ένα από τα εντυπωσιακά γνωρίσματα της λειτουργίας του Άγιου Όρους έγκειται στην απουσία του χρήματος κατά τις συναλλαγές των Μονών.

«Ανταλλάσσουν προϊόντα χωρίς την υποχρέωση καταβολής αντιτίμου» επισημαίνει χαρακτηριστικά ο κ.Σπηλιώτης.

Και προσθέτει:

«Δεν υπάρχει η αίσθηση της συναλλαγής. Αντίθετα υπάρχει η αίσθηση της ανταλλαγής και κυρίως, η αίσθηση της αλληλεγγύης».

Άλλωστε, ακόμη και στις ανταλλαγές προϊόντων, δεν ανακύπτει η αίσθηση της ισοτιμίας μεταξύ των ανταλλασσόμενων αγαθών. Μπορεί για παράδειγμα να υπάρξει ανταλλαγή μίας καρφίτσας με… 20 ψάρια.

Βέβαια, δεν ισχύει το ίδιο με τις συναλλαγές εκτός Άγιου Όρους. Κατά τις οποίες οι μονές καταβάλλουν κανονικά το αντίτιμο για κάθε προϊόν ή υπηρεσία που χρειάζεται να αγοράσουν.


Μπορεί να εφαρμοστεί σε κρατικό επίπεδο;

Ο δήμαρχος της Ίου, Μιχάλης Πετρόπουλος, μιλώντας στο Sputnik, εστιάζει στην πολιτική διάσταση του Αθωνικού management. Καθώς ο ίδιος εφαρμόζει ήδη ορισμένες βασικές πτυχές του στη διοίκηση του κυκλαδίτικου δήμου.

«Εάν το βάλεις σ’ ένα πολιτικοποιημένο πλαίσιο, τότε το Αθωνικό management είναι σαν να προτείνει μια πολιτική πράξη. Πρόκειται για μια πολιτική πρόταση, την οποία αν την ακολουθήσεις βήμα-βήμα, μπορεί να έχει εφαρμογή στην πράξη».

Δεν παρέλειψε βέβαια, να επισημάνει ότι η υλοποίηση σε επίπεδο κράτους, προϋποθέτει τη στήριξη και την αποδοχή εκ μέρους των δημόσιων υπαλλήλων. Όπως επίσης και την ύπαρξη ενός ικανοποιητικού επιπέδου εκπαίδευσης.


Το διαβάσαμε ΕΔΩ