Η ΑΑΔΕ περνά σε μια νέα εποχή φορολογικών ελέγχων, όπου η τεχνητή νοημοσύνη, τα οικονομικά δεδομένα μας και οι αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις θα έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η φοροδιαφυγή θα εντοπίζεται μέσα από δεδομένα και πραγματική οικονομική δραστηριότητα
Ψηφιακή εικόνα για κάθε φορολογούμενο
Το 2026 αναμένεται να αποτελέσει χρονιά μεγάλης αλλαγής για τη σχέση φορολογουμένων, επιχειρήσεων και εφορίας. Καθώς οι έλεγχοι δεν θα βασίζονται πλέον μόνο σε δηλώσεις, καταγγελίες ή κλασικές διαδικασίες, αλλά σε ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό προφίλ για κάθε ΑΦΜ.
Στο επίκεντρο του νέου μοντέλου λειτουργίας βρίσκεται η δημιουργία μιας συνολικής εικόνας γύρω από τον ΑΦΜ κάθε πολίτη ή επιχείρησης.
Η φορολογική διοίκηση θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται στοιχεία από διαφορετικές πηγές, όπως δηλώσεις εισοδήματος, ΦΠΑ, myDATA, ηλεκτρονικά τιμολόγια, POS, ταμειακές μηχανές, τραπεζικές κινήσεις, ακίνητα, μισθώσεις και οικονομικές συναλλαγές.
Η βασική λογική είναι ότι τα δηλωμένα εισοδήματα θα συγκρίνονται με την πραγματική οικονομική δραστηριότητα και την περιουσιακή κατάσταση. Όταν το σύστημα εντοπίζει ασυμφωνίες, όπως χαμηλά εισοδήματα αλλά υψηλές δαπάνες, ενεργή επαγγελματική δραστηριότητα χωρίς αντίστοιχο ΦΠΑ ή περιουσία που δεν δικαιολογείται από τις δηλώσεις, θα ανάβει «ψηφιακό συναγερμό».
Με αυτόν τον τρόπο, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να περάσει από τον παραδοσιακό – εκ των υστέρων – έλεγχο σε ένα πιο προληπτικό μοντέλο, όπου οι ύποπτες περιπτώσεις θα εντοπίζονται πριν εξελιχθούν σε μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Το σύστημα «PARE» και οι οφειλές
Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική θα έχει το σύστημα «PARE», το οποίο βασίζεται σε τέσσερις άξονες:
- Ικανότητα πληρωμής
- Φορολογική συμπεριφορά
- Παλαιότητα οφειλών
- Οικονομικά γεγονότα που επηρεάζουν τη δυνατότητα εξόφλησης
Στόχος του εργαλείου είναι να ξεχωρίζει ποιοι φορολογούμενοι έχουν πραγματική αδυναμία πληρωμής και ποιοι εμφανίζονται ασυνεπείς, ενώ διαθέτουν οικονομική δυνατότητα. Αυτό σημαίνει ότι η εφορία θα μπορεί να προτεραιοποιεί πιο αποτελεσματικά τις εισπράξεις και να περιορίζει τη δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων χρεών.
Για το 2026, οι στόχοι είναι ιδιαίτερα φιλόδοξοι. Προβλέπεται είσπραξη μέρους των νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών, άντληση 3,2 δισ. ευρώ από παλαιά χρέη και τουλάχιστον 850 εκατ. ευρώ από μεγάλους οφειλέτες.
Παράλληλα, υπάρχει στόχος και για τις τελωνειακές οφειλές, δείχνοντας ότι το νέο μοντέλο ελέγχου δεν περιορίζεται μόνο στη φορολογία εισοδήματος.
Ακίνητα, μισθώσεις και ψηφιακές διασταυρώσεις
Μεγάλο βάρος πέφτει και στην αγορά ακινήτων. Η λειτουργία του «Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων», γνωστού ως «ΜΙΔΑ», αναμένεται να ενισχύσει τις διασταυρώσεις για ιδιοκτησίες, χρήσεις, μισθώσεις, μεταβιβάσεις και βραχυχρόνιες ενοικιάσεις.
Η ΑΑΔΕ θέλει να γνωρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιος κατέχει ένα ακίνητο, ποιος το χρησιμοποιεί, αν μισθώνεται, αν δηλώνεται σωστά και ποια εισοδήματα παράγει.
Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι αγοραπωλησίες και οι μη δηλωμένες μεταβιβάσεις μπαίνουν στο επίκεντρο, καθώς αποτελούν πεδία όπου συχνά εμφανίζονται αποκλίσεις.
myDATA, POS και ηλεκτρονική τιμολόγηση
Το νέο ψηφιακό πλέγμα ελέγχου θα συνδέει όλο και περισσότερα δεδομένα της αγοράς. Το «myDATA» αναβαθμίζεται, η ηλεκτρονική τιμολόγηση επεκτείνεται, ενώ η διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών ενισχύεται με λογισμικό που θα επιτρέπει την online παρακολούθηση συναλλαγών.
Παράλληλα, το «Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής» θα δίνει εικόνα για τη διακίνηση αγαθών σε πραγματικό χρόνο. Έτσι, η εφορία θα μπορεί να ελέγχει αν η απόδειξη, το τιμολόγιο, η πληρωμή, η αποστολή προϊόντος και η καταχώριση στα ηλεκτρονικά βιβλία συμφωνούν μεταξύ τους.
Όταν κάποιο σημείο αυτής της αλυσίδας δεν ταιριάζει, ο φορολογικός κίνδυνος θα αυξάνεται και η επιχείρηση θα μπορεί να μπαίνει σε λίστα προτεραιότητας για έλεγχο.
Πάνω από 194.000 έλεγχοι το 2026
Το επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει περισσότερους από 194.000 ελέγχους μέσα στο 2026. Σε αυτούς περιλαμβάνονται φορολογικοί έλεγχοι, επιτόπιοι προληπτικοί έλεγχοι, έρευνες από ειδικές υπηρεσίες, τελωνειακοί έλεγχοι, έλεγχοι με X-Rays, drones, σκύλους ανιχνευτές και άλλα τεχνικά μέσα.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε ελέγχους που αξιοποιούν δεδομένα από POS, myDATA και ενδοκοινοτικές συναλλαγές
Στο μικροσκόπιο θα βρεθούν επίσης περιπτώσεις αμφισβήτησης ελάχιστου εισοδήματος, επιχειρήσεις με μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ παρά την ενεργή δραστηριότητα, συναλλαγές με το εξωτερικό και ύποπτα μοτίβα στο ηλεκτρονικό εμπόριο (eCommerce).
Έρχονται 12.000 ειδοποιητήρια
Οι ψηφιακές διασταυρώσεις αναμένεται να οδηγήσουν στην αποστολή περίπου 12.000 ειδοποιητηρίων με πρόσθετους φόρους και πρόστιμα.
Τα γνωστά «ραβασάκια» θα αφορούν κυρίως περιπτώσεις όπου τα στοιχεία των δηλώσεων δεν συμφωνούν με τα δεδομένα που διαθέτει η φορολογική διοίκηση.
Ο συνολικός εισπρακτικός στόχος της ΑΑΔΕ για το 2026 φτάνει τα 75,45 δισ. ευρώ, με σημαντικό μέρος των εσόδων να προέρχεται από τον ΦΠΑ. Παράλληλα, από τους ελέγχους επιδιώκεται η βεβαίωση 1,5 δισ. ευρώ.
Μια νέα εποχή για την εφορία
Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης και μεγάλου όγκου δεδομένων αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται οι φορολογικοί έλεγχοι στην Ελλάδα.
Η εφορία δεν θα περιμένει πλέον μόνο τη φορολογική δήλωση ή κάποια καταγγελία. Θα συγκρίνει, θα αξιολογεί, θα προβλέπει και θα εντοπίζει μοτίβα που μέχρι σήμερα μπορεί να περνούσαν απαρατήρητα.
Για τους συνεπείς φορολογούμενους, το νέο μοντέλο μπορεί να σημαίνει πιο στοχευμένους και δικαιότερους ελέγχους. Για όσους όμως στηρίζονταν σε καθυστερήσεις ή αδήλωτες συναλλαγές, το περιβάλλον γίνεται σαφώς πιο περιοριστικό.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η φοροδιαφυγή δεν θα αναζητείται πλέον μόνο στα χαρτιά, στις αποδείξεις ή στα τιμολόγια. Θα εντοπίζεται μέσα από το συνολικό ψηφιακό αποτύπωμα κάθε φορολογουμένου.