Μέχρι σήμερα, η χρήση ενός VPN αποτελούσε το «ιερó δισκοπότηρο» για εκατομμύρια χρήστες του διαδικτύου, που επιθυμούσαν την προστασία της ιδιωτικότητάς τους και την παράκαμψη τυχόν γεωγραφικών περιορισμών.
«Kανείς δεν θα είναι πλέον αόρατος
και καμία υπηρεσία υπεράνω του νόμου»
Το τέλος της ψηφιακής ασυλίας
Το VPN – Virtual Private Network ήταν το μαγικό ραβδί που εξαφάνιζε τα «ψηφιακά σύνορα» και άνοιγε την πόρτα σε περιεχόμενο που διαφορετικά θα ήταν κλειδωμένο. Ωστόσο, πρόσφατες εξελίξεις στη Γαλλία έρχονται να ταράξουν τα νερά, σηματοδοτώντας ίσως το τέλος της ψηφιακής ασυλίας, όπως την ξέραμε.
Η Γαλλία, μέσω δικαστικών αποφάσεων και ρυθμιστικών αρχών, κάνει την αρχή με μια πρακτική που φοβούνταν εδώ και καιρό οι υπέρμαχοι του ελεύθερου διαδικτύου.
Υποχρεώνει τους παρόχους VPN να μπλοκάρουν την πρόσβαση σε πειρατικές ιστοσελίδες, καταρρίπτοντας τον μύθο ότι η κρυπτογραφημένη σύνδεση αποτελεί το απόλυτο καταφύγιο.
Η επίθεση στην πειρατεία
Η νέα πραγματικότητα διαμορφώνεται μετά από μια σειρά αυστηρών μέτρων, που στοχεύουν στην καταπολέμηση της διαδικτυακής πειρατείας. Συγκεκριμένα της παράνομης αναμετάδοσης αθλητικών γεγονότων και ταινιών – σειρών.
Ενώ μέχρι πρότινος οι αρχές ζητούσαν από τους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου (ISP) να μπλοκάρουν συγκεκριμένα domains, οι χρήστες έβρισκαν εύκολα διέξοδο χρησιμοποιώντας ένα VPN.
Το VPN «έκρυβε» τη δραστηριότητά τους και παρέκαμπτε το μπλοκάρισμα του παρόχου, επιτρέποντας την απρόσκοπτη θέαση περιεχομένου.
Πλέον, αυτό το «παραθυράκι» κλείνει
Οι Γαλλικές αρχές προχωρούν ένα βήμα παραπέρα, απαιτώντας από τις ίδιες τις εταιρείες VPN να εφαρμόσουν φίλτρα και να απαγορεύσουν την πρόσβαση σε λίστες παράνομων ιστοσελίδων.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ένας χρήστης «μεταμφιέσει» την τοποθεσία του και κρυπτογραφήσει τα δεδομένα του, αν ο πάροχος του VPN του συμμορφωθεί με τη νομοθεσία, δεν θα μπορεί να συνδεθεί στον επιθυμητό πειρατικό ιστότοπο.
Πώς αλλάζει η τεχνολογική ουδετερότητα
Η εξέλιξη αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική διότι αγγίζει τον πυρήνα της λειτουργίας των VPN.
Παραδοσιακά, οι υπηρεσίες αυτές λειτουργούσαν ως ουδέτεροι αγωγοί δεδομένων (tunnels), χωρίς να παρεμβαίνουν στην κίνηση ή να λογοκρίνουν το περιεχόμενο που περνάει μέσα από τους διακομιστές τους.
Η νέα νομοθεσία στη Γαλλία ουσιαστικά μετατρέπει τα VPN σε «αστυνομικούς» του διαδικτύου, εξισώνοντάς τα με τους παραδοσιακούς παρόχους internet όσον αφορά τις υποχρεώσεις συμμόρφωσης.
Οι τεχνικές μέθοδοι που αναμένεται να εφαρμοστούν περιλαμβάνουν το μπλοκάρισμα σε επίπεδο DNS ή ακόμη και το «null-routing» συγκεκριμένων IP διευθύνσεων που φιλοξενούν πειρατικό περιεχόμενο.
Έτσι, ο χρήστης που θα προσπαθεί να επισκεφθεί μια απαγορευμένη σελίδα μέσω VPN, θα βρίσκεται αντιμέτωπος με το ίδιο μήνυμα σφάλματος που θα έβλεπε αν χρησιμοποιούσε την κανονική του σύνδεση.
Το ντόμινο των επιπτώσεων
Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο Γαλλικό. Η κίνηση αυτή δημιουργεί ένα ισχυρό νομικό προηγούμενο στην Ευρώπη.
Εάν το μοντέλο της Γαλλίας κριθεί επιτυχημένο στη μείωση της πειρατείας, είναι πολύ πιθανό να υιοθετηθεί και από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και ευρύτερα.
Οι κάτοχοι πνευματικών δικαιωμάτων (όπως συνδρομητικά κανάλια και κινηματογραφικά στούντιο) πιέζουν εδώ και χρόνια για τέτοια μέτρα, υποστηρίζοντας ότι τα VPN αποτελούν τον κύριο συνεργό στην απώλεια εσόδων τους.
Από την άλλη πλευρά,
οι εταιρείες VPN βρίσκονται σε δύσκολη θέση
Η φήμη τους βασίζεται στην υπόσχεση της απεριόριστης πρόσβασης και της μη καταγραφής δεδομένων (no-logs policy).
Η συμμόρφωση με κρατικές εντολές λογοκρισίας (ακόμα και για πειρατικό περιεχόμενο) πλήττει την αξιοπιστία τους, στα μάτια των χρηστών που αναζητούν την απόλυτη ψηφιακή ελευθερία.
Τι σημαίνει αυτό για τον μέσο χρήστη;
Για τον απλό χρήστη, η εποχή της εύκολης πρόσβασης σε πειρατικό περιεχόμενο μέσω ενός φθηνού ή δωρεάν VPN φαίνεται να πλησιάζει στο τέλος της. Τουλάχιστον όσον αφορά τις υπηρεσίες που λειτουργούν νόμιμα εντός Ε.Ε. και θέλουν να αποφύγουν υπέρογκα πρόστιμα ή το καθολικό μπλοκάρισμά τους από τις αρχές.
Φυσικά, το διαδίκτυο πάντα βρίσκει τρόπους να ξεγλιστράει και είναι πιθανό να δούμε μια στροφή των χρηστών προς αποκεντρωμένα δίκτυα ή VPN υπηρεσίες που εδρεύουν σε χώρες εκτός δικαιοδοσίας της Ε.Ε. και των ΗΠΑ.
Ωστόσο, για το mainstream κοινό, το τείχος προστασίας που πρόσφεραν τα VPN αρχίζει να εμφανίζει τις πρώτες σοβαρές ρωγμές. Το μήνυμα από τη Γαλλία είναι σαφές: «Kανείς δεν είναι πλέον αόρατος και καμία υπηρεσία δεν είναι υπεράνω του νόμου».